یافته نگران‌کننده درباره HPV در بارداری؛ آیا زگیل تناسلی می‌تواند به جنین منتقل شود؟

آیا ویروس HPV از مادر باردار به جنین منتقل می‌شود؟

مادرانی که در دوران بارداری به HPV مبتلا هستند، باید درباره انتخاب روش مناسب درمان زگیل تناسلی در بارداری با پزشک مشورت کنند؛ زیرا تمام داروهای رایج برای از بین بردن ضایعات در این دوره ایمن نیستند. آگاهی از اصول درمان زگیل تناسلی در دوران حاملگی و روش‌های مناسب درمان HPV در بارداری اهمیت زیادی دارد؛ به‌خصوص اگر ضایعات بزرگ، متعدد یا خونریزی‌دهنده باشند. بااین‌حال، وجود زگیل تناسلی به معنای انتقال قطعی ویروس به جنین نیست و تصمیم‌گیری درباره درمان باید با توجه به وضعیت مادر و احتمال بروز عوارض انجام شود.

از نظر علمی، انتقال HPV از مادر به جنین یا نوزاد امکان‌پذیر است، اما میزان و مسیر دقیق آن هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. پژوهش‌ها سه مسیر احتمالی را مطرح می‌کنند: عبور ویروس از جفت، حضور آن در مایع آمنیوتیک و تماس نوزاد با ترشحات آلوده دستگاه تناسلی مادر هنگام زایمان طبیعی.

نکته مهم این است که شناسایی DNA ویروس در نمونه‌های نوزاد الزاما به معنای ابتلای پایدار نیست. در بسیاری از موارد، ویروس طی ماه‌های نخست زندگی دیگر قابل شناسایی نیست و بیماری مشخصی ایجاد نمی‌کند.

همچنین باید میان انواع HPV تفاوت قائل شد. زگیل تناسلی معمولا در اثر تیپ‌های کم‌خطر ۶ و ۱۱ ایجاد می‌شود. این تیپ‌ها برخلاف انواع پرخطر مانند ۱۶ و ۱۸، معمولا با سرطان دهانه رحم ارتباط ندارند؛ اما در موارد نادر می‌توانند در ایجاد پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده در کودکان نقش داشته باشند.

انتقال HPV از طریق جفت امکان‌پذیر است؟

جفت یک سد محافظتی مهم میان بدن مادر و جنین است؛ بااین‌حال، برخی مطالعات نشان داده‌اند که DNA ویروس HPV ممکن است در نمونه‌های جفت شناسایی شود. این یافته احتمال انتقال پیش از تولد را مطرح می‌کند، اما وجود ماده ژنتیکی ویروس در جفت به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ویروس از این سد عبور کرده و باعث عفونت جنین شده است.

یکی از مشکلات مطالعات در این زمینه، احتمال آلودگی نمونه جفت با ترشحات دستگاه تناسلی مادر هنگام زایمان یا جمع‌آوری نمونه است. به همین دلیل، پژوهشگران تلاش می‌کنند بخش مادری و جنینی جفت را به‌صورت جداگانه بررسی کنند.

در مطالعه HERITAGE که نتایج آن در JAMA Pediatrics منتشر شد، DNA ویروس در ۱۰٫۷ درصد نمونه‌های جفت شناسایی شد. بااین‌حال، میزان شناسایی در نمونه‌های بافتی زیر غشای آمنیوتیک و در سمت جنینی کمتر بود. این نتایج نشان می‌دهند عبور HPV از جفت از نظر زیستی ممکن است، اما برای تعیین میزان واقعی انتقال و پیامدهای آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.

آیا ویروس می‌تواند در مایع آمنیوتیک وجود داشته باشد؟

مایع آمنیوتیک محیط اطراف جنین را تشکیل می‌دهد و در محافظت از او و رشد طبیعی اندام‌ها نقش دارد. برخی پژوهش‌ها وجود DNA ویروس HPV را در نمونه‌های مایع آمنیوتیک بررسی کرده‌اند و در موارد محدودی شواهدی از حضور ویروس گزارش شده است.

بااین‌حال، مثبت شدن آزمایش به معنای عفونت فعال جنین نیست. برای تفسیر این نتایج باید عواملی مانند روش نمونه‌گیری، احتمال آلودگی نمونه و وجود شواهد تکمیلی بررسی شوند. بنابراین، صرف شناسایی HPV در مایع آمنیوتیک به معنای آسیب جنینی یا ضرورت انجام اقدامات درمانی تهاجمی نیست.

انتقال HPV هنگام زایمان طبیعی چگونه اتفاق می‌افتد؟

یکی از مسیرهای احتمالی انتقال HPV، تماس نوزاد با ترشحات و بافت‌های آلوده دستگاه تناسلی مادر هنگام عبور از کانال زایمان است. در این شرایط، مخاط دهان، حلق، چشم‌ها یا ناحیه تناسلی نوزاد ممکن است در معرض ویروس قرار بگیرد.

البته تماس با ویروس به معنای ابتلای قطعی نیست. سیستم ایمنی نوزاد و عوامل زیستی مختلف در تعیین سرنوشت این مواجهه نقش دارند. در برخی نوزادان ممکن است DNA ویروس در نمونه‌های اولیه شناسایی شود، اما در بررسی‌های بعدی دیگر اثری از آن وجود نداشته باشد.

آیا تماس نوزاد با زگیل تناسلی مادر باعث عفونت می‌شود؟

تماس مستقیم نوزاد با ضایعات فعال زگیل تناسلی می‌تواند احتمال مواجهه با HPV را افزایش دهد؛ اما نمی‌توان گفت هر تماس حتما باعث انتقال عفونت می‌شود. ضایعات تناسلی ممکن است در نواحی مختلف دستگاه تناسلی یا اطراف مقعد وجود داشته باشند و هنگام زایمان طبیعی با پوست و مخاط نوزاد تماس پیدا کنند.

اگر مادر زگیل‌های بزرگ، متعدد یا خونریزی‌دهنده داشته باشد، متخصص زنان باید وضعیت ضایعات و احتمال ایجاد مشکل هنگام زایمان را بررسی کند. در چنین شرایطی ممکن است روش زایمان با توجه به شرایط بالینی مادر و جنین تغییر کند.

احتمال انتقال زگیل تناسلی به نوزاد چقدر است؟

تعیین یک درصد ثابت برای انتقال زگیل تناسلی به نوزاد دشوار است؛ زیرا نتایج مطالعات به نوع نمونه‌گیری، زمان انجام آزمایش، تیپ ویروس و روش تشخیص بستگی دارند. همچنین همه زنان مبتلا به HPV زگیل تناسلی ندارند و تمام موارد شناسایی DNA ویروس در نوزاد نیز به عفونت پایدار تبدیل نمی‌شوند.

شواهد موجود نشان می‌دهند انتقال HPV پیرامون زمان تولد امکان‌پذیر است، اما بیشتر نوزادانی که در معرض ویروس قرار می‌گیرند، به بیماری بالینی پایدار مبتلا نمی‌شوند. به همین دلیل، باید میان احتمال انتقال ویروس و احتمال بروز عوارضی مانند پاپیلوماتوز تنفسی تفاوت قائل شد.

نتایج مطالعه ۱۰۵۰ مادر و نوزاد در JAMA Pediatrics

یکی از پژوهش‌های مهم در این زمینه، مطالعه آینده‌نگر HERITAGE است که در سال ۲۰۲۳ در مجله JAMA Pediatrics منتشر شد. در این تحقیق، ۱۰۵۰ زن باردار و نوزادان آن‌ها بررسی شدند تا میزان شناسایی HPV در مادر، جفت و نوزاد و احتمال ماندگاری ویروس در ماه‌های نخست زندگی مشخص شود.

مهم‌ترین نتایج این پژوهش عبارت‌اند از:

در میان نوزادانی که آزمایش آن‌ها مثبت بود، DNA ویروس در نمونه‌هایی از ملتحمه چشم، دهان، ناحیه تناسلی و حلق شناسایی شد. نکته قابل‌توجه این بود که هیچ‌یک از موارد شناسایی‌شده در پیگیری شش‌ماهگی باقی نماندند.

این نتایج نشان می‌دهند انتقال HPV به نوزاد ممکن است رخ دهد، اما شناسایی اولیه ویروس الزاما به معنای عفونت پایدار نیست. البته نتایج یک مطالعه را نمی‌توان به تمام بارداری‌ها تعمیم داد و برای تعیین میزان دقیق انتقال و پیامدهای بلندمدت آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.

HPV در دوران بارداری چه خطراتی برای سلامت جنین دارد؟

در بیشتر موارد، ابتلای مادر به HPV به معنای آسیب مستقیم به جنین نیست. بسیاری از زنان مبتلا به این ویروس، بارداری طبیعی دارند و نوزاد سالم به دنیا می‌آورند. بااین‌حال، برخی مطالعات ارتباط احتمالی HPV با پیامدهایی مانند زایمان زودرس، سقط جنین و پارگی زودرس پرده‌های جنینی را بررسی کرده‌اند.

نتایج این تحقیقات یکسان نیستند و هنوز نمی‌توان HPV را علت مستقیم این عوارض دانست. عوامل دیگری مانند عفونت‌های دستگاه تناسلی، سابقه زایمان زودرس، کوتاهی دهانه رحم و شرایط زمینه‌ای مادر نیز ممکن است در بروز مشکلات بارداری نقش داشته باشند.

مرور علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در مجله Vaccines نیز شواهد مربوط به انتقال HPV، پیامدهای بارداری و سلامت نوزاد را بررسی کرده است. بر اساس جمع‌بندی پژوهش‌های موجود، هنوز برای اثبات رابطه علت و معلولی میان HPV و بسیاری از عوارض بارداری شواهد کافی وجود ندارد.

آیا HPV خطر پارگی زودرس کیسه آب را افزایش می‌دهد؟

پارگی زودرس پرده‌های جنینی زمانی اتفاق می‌افتد که کیسه آب پیش از شروع دردهای زایمانی پاره شود. این وضعیت می‌تواند احتمال عفونت داخل رحمی، زایمان زودرس و برخی عوارض نوزادی را افزایش دهد.

برخی مطالعات مشاهده‌ای ارتباطی میان عفونت HPV و افزایش احتمال پارگی زودرس پرده‌های جنینی گزارش کرده‌اند؛ اما این ارتباط در تمام پژوهش‌ها تأیید نشده است. بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که ابتلا به HPV به‌تنهایی باعث پارگی کیسه آب می‌شود.

اگر مادر باردار دچار خروج ناگهانی مایع از واژن، رطوبت مداوم یا علائم مشکوک به پارگی کیسه آب شود، باید بدون تأخیر به مرکز درمانی مراجعه کند. این علائم نیازمند بررسی فوری هستند و نباید صرفا به وجود HPV نسبت داده شوند.

آیا زگیل تناسلی مادر می‌تواند باعث بیماری تنفسی نوزاد شود؟

یکی از عوارض نادر مرتبط با انتقال HPV، بیماری پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده یا RRP است. در این بیماری، ضایعات خوش‌خیم ناشی از ویروس در حنجره و گاهی سایر بخش‌های مجاری تنفسی رشد می‌کنند و ممکن است بر تنفس یا تولید صدا تأثیر بگذارند.

تیپ‌های کم‌خطر HPV-۶ و HPV-۱۱ بیشترین ارتباط را با این بیماری دارند. انتقال ویروس هنگام زایمان یکی از مسیرهای احتمالی ابتلا در کودکان محسوب می‌شود؛ اما تمام نوزادانی که در معرض HPV قرار می‌گیرند، به پاپیلوماتوز تنفسی مبتلا نمی‌شوند.

وجود زگیل تناسلی در مادر نیز به معنای ابتلای حتمی نوزاد به این بیماری نیست. پاپیلوماتوز تنفسی بیماری نادری است و تشخیص و درمان آن به بررسی تخصصی پزشک گوش، حلق و بینی نیاز دارد.

علائم درگیری حنجره و مجاری تنفسی نوزاد

اگر ضایعات پاپیلوماتوز در حنجره یا تارهای صوتی ایجاد شوند، ممکن است به‌تدریج جریان هوا یا تولید صدا را مختل کنند. علائم احتمالی عبارت‌اند از:

• گرفتگی یا تغییر غیرمعمول صدا
• گریه ضعیف یا صدای غیرطبیعی هنگام گریه
• سرفه مداوم
• تنفس صدادار یا شنیده شدن صدای سوت هنگام دم
• دشواری تنفس در موارد پیشرفته
• اختلال در تغذیه به دلیل مشکلات تنفسی

این علائم اختصاصی HPV نیستند و ممکن است در بیماری‌های دیگری نیز دیده شوند. اگر نوزاد دچار تنفس دشوار، کبودی یا فرورفتگی قفسه سینه هنگام نفس کشیدن شود، باید فورا به مرکز درمانی منتقل شود.

چرا زگیل تناسلی در دوران بارداری ممکن است شدیدتر شود؟

برخی زنان در دوران بارداری متوجه افزایش اندازه، تعداد یا برجستگی زگیل‌های تناسلی می‌شوند. این تغییر می‌تواند با شرایط فیزیولوژیک بارداری مرتبط باشد و لزوما به معنای ابتلا به نوع جدیدی از ویروس یا پیشرفت بیماری نیست.

تغییرات هورمونی، افزایش جریان خون در بافت‌های تناسلی و تعدیل عملکرد سیستم ایمنی می‌توانند بر وضعیت ضایعات تأثیر بگذارند. به همین دلیل، زگیل‌هایی که پیش از بارداری کوچک یا کم‌تعداد بوده‌اند، ممکن است در ماه‌های بعد برجسته‌تر شوند.

تغییرات سیستم ایمنی در دوران بارداری

سیستم ایمنی در دوران بارداری به شکل پیچیده‌ای تنظیم می‌شود تا بدن مادر ضمن حفظ توان دفاعی در برابر عوامل بیماری‌زا، شرایط مناسب برای رشد جنین را فراهم کند. این وضعیت به معنای خاموش شدن سیستم ایمنی نیست؛ بلکه نوع و شدت برخی پاسخ‌های ایمنی تغییر می‌کند.

این تغییرات ممکن است بر کنترل بعضی عفونت‌های ویروسی تأثیر بگذارند. در نتیجه، ضایعات ناشی از HPV در برخی زنان ممکن است در دوران بارداری بزرگ‌تر یا پرتعدادتر شوند و پس از زایمان نیز تغییر کنند.

نقش تغییرات هورمونی در رشد ضایعات

افزایش سطح هورمون‌های بارداری و تغییر جریان خون در بافت‌های تناسلی ممکن است در برجسته‌تر شدن زگیل‌ها نقش داشته باشد. علاوه بر این، کشیدگی و تغییرات بافتی ناحیه تناسلی می‌تواند ضایعات را بیشتر در معرض اصطکاک و تحریک قرار دهد.

اگر زگیل‌ها دردناک، خونریزی‌دهنده یا بسیار بزرگ شوند، لازم است متخصص زنان آن‌ها را بررسی کند. افزایش اندازه ضایعات به‌تنهایی نشانه بدخیمی نیست؛ بااین‌حال، هر ضایعه غیرمعمول یا مقاوم به درمان باید از نظر تشخیصی ارزیابی شود.

آیا مادر مبتلا به HPV می‌تواند زایمان طبیعی داشته باشد؟

بله. در بیشتر موارد، ابتلا به HPV یا وجود زگیل تناسلی مانع زایمان طبیعی نیست. طبق راهنمای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، سزارین نباید صرفا با هدف جلوگیری از انتقال HPV به نوزاد انجام شود؛ زیرا مشخص نیست این روش بتواند از عفونت نوزاد یا بروز پاپیلوماتوز تنفسی پیشگیری کند.

بااین‌حال، اگر زگیل‌ها به اندازه‌ای بزرگ باشند که مسیر خروج نوزاد را مسدود کنند یا احتمال خونریزی شدید هنگام زایمان طبیعی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است سزارین را توصیه کند.

بنابراین، تصمیم درباره روش زایمان باید بر اساس شرایط مادر، اندازه و محل ضایعات، وضعیت جنین و ارزیابی متخصص زنان گرفته شود. مثبت بودن آزمایش HPV به‌تنهایی معیار انتخاب سزارین نیست.

کدام روش‌های درمان زگیل تناسلی در بارداری ممنوع هستند؟

درمان زگیل تناسلی در دوران بارداری باید با دقت بیشتری انتخاب شود؛ زیرا برخی داروهای موضعی رایج برای افراد غیرباردار، در این دوره مناسب نیستند. هدف درمان، کنترل ضایعات آزاردهنده و کاهش مشکلات احتمالی مادر است، نه تضمین حذف کامل ویروس از بدن.

برای انتخاب روش مناسب، پزشک باید محل ضایعات، تعداد، اندازه، احتمال خونریزی و سن بارداری را بررسی کند. در برخی موارد، اگر زگیل‌ها کوچک و بدون علامت باشند، می‌توان درمان را تا پس از زایمان به تعویق انداخت.

داروهایی مانند پودوفیلوکس، پودوفیلین و سینکاتچین‌ها در دوران بارداری نباید استفاده شوند. درباره ایمی‌کیمود نیز به دلیل محدود بودن اطلاعات ایمنی، توصیه می‌شود در دوران بارداری از مصرف آن اجتناب شود.

روش‌هایی مانند کرایوتراپی یا برداشت ضایعات با روش‌های جراحی ممکن است در شرایط منتخب و با تشخیص پزشک انجام شوند. بااین‌حال، پاسخ به درمان در دوران بارداری همیشه کامل نیست و احتمال بازگشت ضایعات وجود دارد.

هیچ‌یک از این روش‌ها نباید بدون معاینه و تجویز پزشک انجام شوند. همچنین درمان زگیل‌های قابل مشاهده لزوما به معنای ریشه‌کن شدن کامل HPV از بدن نیست.

اگر مادر در دوران بارداری به HPV مبتلا باشد، نوزاد به چه مراقبت‌هایی نیاز دارد؟

در اغلب موارد، صرف ابتلای مادر به HPV به معنای نیاز نوزاد به آزمایش‌های متعدد یا درمان پیشگیرانه نیست. اگر نوزاد هنگام تولد سالم باشد و علامت غیرطبیعی نداشته باشد، مراقبت‌های معمول نوزادی طبق برنامه پزشک کافی است.

بااین‌حال، مادر باید سابقه ابتلا به HPV، وجود زگیل تناسلی و درمان‌های انجام‌شده در دوران بارداری را به متخصص زنان و پزشک نوزاد اطلاع دهد. اگر نوزاد علائم غیرمعمول تنفسی یا ضایعات مشکوک در ناحیه دهان، چشم یا اندام تناسلی داشته باشد، ارزیابی تخصصی ضروری است.

نکات مهم مراقبتی عبارت‌اند از:

• انجام معاینات معمول نوزاد طبق برنامه مراقبت‌های پس از تولد
• اطلاع دادن سابقه HPV مادر به پزشک نوزاد
• توجه به گرفتگی صدای غیرعادی، سرفه مداوم یا تنفس صدادار
• پرهیز از انجام آزمایش HPV برای نوزاد بدون اندیکاسیون پزشکی
• مراجعه به پزشک در صورت مشاهده ضایعات غیرمعمول یا علائم تنفسی

در حال حاضر، شواهد کافی برای توصیه به آزمایش روتین HPV در تمام نوزادان متولدشده از مادران مبتلا وجود ندارد. همچنین شیردهی به‌طور معمول ممنوع نیست و شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که شیردهی باعث ماندگاری HPV در نوزاد شود.

آیا واکسن گارداسیل در دوران بارداری قابل تزریق است؟

واکسن گارداسیل برای پیشگیری از ابتلا به انواع مشخصی از HPV و کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با این ویروس طراحی شده است. بااین‌حال، تزریق آن در دوران بارداری به‌صورت روتین توصیه نمی‌شود؛ زیرا اطلاعات کافی برای توصیه به شروع یا ادامه واکسیناسیون در این دوره وجود ندارد.

اگر فرد پیش از بارداری یک یا چند دوز واکسن دریافت کرده و سپس متوجه بارداری شده باشد، معمولا نیازی به اقدام خاص یا نگرانی درباره آسیب به جنین نیست. ادامه دوزهای باقی‌مانده باید تا پایان بارداری به تعویق بیفتد و پس از زایمان پیگیری شود.

مرور علمی منتشرشده در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶ در مجله Vaccines، مطالعات مربوط به ایمنی واکسن HPV در دوران بارداری را بررسی کرده است. در چکیده این مقاله آمده است:

“Inadvertent HPV vaccination shortly before or during pregnancy is not associated with adverse pregnancy outcomes.”

Source: Vaccines (2026) – Human Papillomavirus in Reproductive Health and Pregnancy

این نتیجه به معنای توصیه به تزریق واکسن در دوران بارداری نیست؛ بلکه نشان می‌دهد دریافت ناخواسته واکسن پیش از اطلاع از بارداری، بر اساس شواهد بررسی‌شده با افزایش مشخص پیامدهای نامطلوب بارداری همراه نبوده است.

پرسش‌های پرتکرار درباره زگیل تناسلی و بارداری

آیا وجود زگیل تناسلی مادر به معنای ابتلای جنین است؟

خیر. زگیل تناسلی مادر می‌تواند احتمال مواجهه نوزاد با HPV را مطرح کند، اما انتقال قطعی نیست. حتی در صورت شناسایی DNA ویروس در نوزاد، ممکن است ویروس طی چند ماه پاک شود و بیماری پایداری ایجاد نکند.

آیا سزارین از انتقال HPV به نوزاد جلوگیری می‌کند؟

خیر، نمی‌توان چنین تضمینی داد. سزارین صرفا برای پیشگیری از انتقال HPV توصیه نمی‌شود؛ اما اگر زگیل‌ها مسیر زایمان را مسدود کنند یا احتمال خونریزی شدید وجود داشته باشد، ممکن است انجام آن ضروری باشد.

آیا HPV از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود؟

شواهد فعلی نشان نمی‌دهند که شیردهی باعث ماندگاری HPV در نوزاد شود. بنابراین، ابتلای مادر به HPV به‌تنهایی مانع شیردهی نیست.

اگر مادر در بارداری زگیل تناسلی داشته باشد، نوزاد حتما به پاپیلوماتوز تنفسی مبتلا می‌شود؟

خیر. پاپیلوماتوز تنفسی عودکننده بیماری نادری است که در برخی موارد با انتقال تیپ‌های ۶ و ۱۱ HPV ارتباط دارد. بیشتر نوزادان مادران مبتلا به زگیل تناسلی به این بیماری دچار نمی‌شوند.

آیا درمان زگیل تناسلی در بارداری ضروری است؟

خیر، همه ضایعات نیازمند درمان فوری نیستند. اگر زگیل‌ها کوچک و بدون علامت باشند، پزشک ممکن است پیگیری تا بعد از زایمان را انتخاب کند. ضایعات بزرگ، دردناک، خونریزی‌دهنده یا مسدودکننده مسیر زایمان به ارزیابی و تصمیم‌گیری درمانی نیاز دارند.

آیا واکسن گارداسیل پس از زایمان قابل تزریق است؟

بله. اگر مادر واجد شرایط دریافت واکسن باشد، می‌تواند پس از پایان بارداری برای شروع یا تکمیل دوزهای واکسن با پزشک مشورت کند. شیردهی به‌تنهایی مانع دریافت واکسن HPV نیست.

آیا مثبت بودن آزمایش HPV در بارداری خطر سقط جنین را افزایش می‌دهد؟

شواهد موجود برای اثبات رابطه علت و معلولی کافی نیستند. برخی مطالعات ارتباط‌هایی گزارش کرده‌اند، اما نتایج یکسان نیستند. بنابراین، مثبت بودن آزمایش HPV به‌تنهایی به معنای افزایش قطعی خطر سقط نیست.

آیا مادر مبتلا به HPV باید پس از زایمان دوباره آزمایش بدهد؟

زمان و نوع پیگیری به نتیجه آزمایش قبلی، وضعیت دهانه رحم، سابقه ضایعات و دستورالعمل غربالگری بستگی دارد. در صورت وجود تغییرات غیرطبیعی دهانه رحم، پزشک ممکن است بررسی‌های تکمیلی را در زمان مناسب پس از زایمان توصیه کند.