ادعای جنجالی یک دانشمند برای درمان پیری به عنوان یک بیماری!
ویلیام اندروز که یک زیستشناس مولکولی است، ادعا میکند در آستانه تولید یک قرص ضدپیری برای عموم مردم قرار دارد و تنها چیزی که نیاز دارد، بودجهای برای تولید انبوه و گسترش این پروژه است.
تلومرها در واقع پایانههای محافظ کروموزومهای شما هستند که با افزایش سن کوتاه میشوند؛ روندی که در نهایت به تخریب کروموزوم و مرگ سلولی میانجامد. برخی از پژوهشگران، از جمله بیل اندروز (زیستشناس مولکولی)، معتقدند با استفاده از آنزیمی به نام تلومراز میتوانند جلوی این آسیب را بگیرند.
مسیر زندگی ویلیام اندروز، در ده سالگی و پس از گفتوگویی با پدرش برای همیشه تغییر کرد. او به یاد میآورد که پدرش به او گفته بود:
زنده بودن بزرگترین اتفاقی است که تا به حال برای ما افتاده. وقتی بزرگ شدی، باید دکتر شوی و درمانی برای پیری پیدا کنی؛ نمیدانم چرا هنوز کسی این کار را نکرده است!
اندروز میگوید از آن زمان به بعد، او تنها یک مأموریت در زندگی داشته است. اکنون با گذشت بیش از ۶۰ سال از آن روز، اندروز ۷۴ ساله که یک زیستشناس مولکولی است، ادعا میکند در آستانه تولید یک قرص ضدپیری برای عموم مردم قرار دارد و تنها چیزی که نیاز دارد، بودجهای برای تولید انبوه و گسترش این پروژه است.
رویکرد اندروز به علم ضدپیری با دیگران متفاوت است. او بهجای تمرکز صِرف بر عوامل محیطی یا ریشهکن کردن بیماریها، روی چیزی مطالعه میکند که به اعتقادش ریشه و علت اصلی پیری است: تلومرها. این محافظان کوچک را مانند پلاستیکهای انتهای بند کفش تصور کنید؛ همانطور که پس از سالها استفاده از کتانیها، این پلاستیکها ساییده میشوند، همین اتفاق برای تلومرها (که محافظ بستههای DNA شما هستند) نیز رخ میدهد. اندروز معتقد است راهی برای توقف این تخریب مضر پیدا کرده و میتواند این قرص معجزهآسا را در همین دهه روانه بازار کند.
اندروز در دوران دبیرستان و دانشگاه متوجه شد که نظریههای رایج درباره پیری، اصلا برای او منطقی نیستند. او در این باره میگوید:
هیچکدام از آنها توضیح نمیدادند چرا انسانهایی که در استوا یا قطب زندگی میکنند (با وجود محیطهای کاملا متفاوت) با یک سرعت پیر میشوند. هیچ نظریهای توضیح نمیداد چرا سگها و گربهها با وجود زندگی در یک محیط مشترک با انسانها، با سرعتهای متفاوتی پیر میشوند. همانجا به این نتیجه رسیدم که یک جای کار میلنگد.
برای بیش از یک دهه، درحالیکه اندروز تحصیلات عالی خود را به پایان میرساند و وارد صنعت بیوتکنولوژی میشد، مسئله پیری همواره در پس ذهن او قرار داشت. تا اینکه در سال ۱۹۹۳ و در جریان یک کنفرانس، لحظه کشف و شهود او فرا رسید. او پیشتر به این نتیجه رسیده بود که باید چیزی درون سلولهای ما وجود داشته باشد که مانند بلیت وسایل بازی در یک شهربازی عمل کند؛ به این شکل که هر بار یک سلول تقسیم میشود، یک بلیت از دست میدهد و وقتی بلیتها تمام شد، زمان مرگ فرا میرسد.
پاسخِ او در همان کنفرانس داده شد؛ جایی که یکی از سخنرانان در حال توضیح این موضوع بود که چگونه تلومرها با هر بار تقسیم سلولی، کوتاهتر میشوند. اندروز با شنیدن این توضیحات متوجه شد که این مکانیزم همهچیز را توضیح میدهد. او با یادآوری آن روز میگوید:
فورا و پیش از آنکه سخنران از تریبون پایین بیاید، خودم را به او رساندم و پرسیدم: آیا کسی فهمیده است که چگونه میتوان تلومرها را طولانیتر کرد؟
وقتی سخنران پاسخ داد که پس از سالها تحقیق هنوز به موفقیتی نرسیدهاند، اندروز به او گفت:
من را وارد تیم خود کنید؛ قول میدهم در عرض سه ماه این موضوع را کشف کنم.
مدت کوتاهی پس از آن، اندروز به یک شرکت بیودارویی در کالیفرنیا (که در زمینه توسعه داروهای سرطان فعالیت میکرد) پیوست و رهبری تیم تحقیقاتیای را بر عهده گرفت که آنزیم تلومراز انسانی را کشف کرد. وقتی سلولهای بدن ما تقسیم میشوند، تلومرهای آنها بهمرور زمان ساییده و فرسوده شده و در نهایت باعث میشوند سلولها پیر شده و از تقسیم شدن بازبمانند. اما آنزیم تلومراز، تلومرها را بازسازی کرده و در واقع دکمه بازنشانی یا ریست پیری را فشار میدهد.
در سال ۲۰۰۹، دانشمندانی به نامهای کارول گریدر، الیزابت بلکبرن و جک شوستاک، جایزه نوبل پزشکی را به خاطر کشف آنزیم تلومراز در ارگانیسمهای تکسلولی (که تقریبا ۲۵ سال پیش از آن انجام داده بودند) از آن خود کردند. کار آنها به شالوده و اساس تحقیقات مدرن پیرامون تلومرها، مطالعات ضدپیری امثال اندروز و همچنین تحقیقات سرطان تبدیل شد.
اگرچه این آنزیم ممکن است شبیه به همان نوشدارویی به نظر برسد که علم پزشکی مدتهاست به دنبال آن است، اما یک مانع بزرگ وجود دارد: تلومراز بهطور طبیعی در همه سلولها تولید نمیشود. در واقع، فعالیت آن تنها بهطور پایدار در سلولهای زایشی (تولیدمثلی)، سلولهای بنیادی و سلولهای سرطانی یافت میشود. دلیل این امر آن است که اکثر سلولهای دیگر بهگونهای برنامهریزی شدهاند که پس از تعداد معینی از تقسیمات سلولی پیر شده و بمیرند تا از بدن در برابر رشد کنترلنشده محافظت کنند. از سوی دیگر، سلولهای زایشی، بنیادی و سرطانی برای انتقال DNA سالم به نسلهای آینده، ترمیم مداوم بافتها یا تغذیه تومور، به خودنوسازی مداوم نیاز دارند.
برای حل این مشکل، اندروز باید یک ژن خاص را پیدا میکرد که بتواند تولید تلومراز را در تمام سلولهای ما روشن کند. او توضیح میدهد:
من به دنبال مولکولهایی میگشتم که با اضافه شدن به سلولهای انسانی در محیط آزمایشگاهی، بتوانند ژن تلومراز را فعال کنند. ازآنجاییکه سلولهای زایشی ما تواناییِ تولید تلومراز را دارند، پس تمام سلولهای بدن ما ژن آن را در خود دارند؛ این ژن در سلولهای دیگر صرفا خاموش است.
اما اصلا چرا چنین ژن مهمی باید در وهله اول خاموش باشد؟ پاسخ به این سؤال، دلیل اصلی پیر شدن ماست. اندروز توضیح میدهد که مهمترین استراتژی بقا در محیطهایی که بهسرعت در حال تغییرند، این است که برخی از اعضا دوام بیاورند و پیروز شوند. تولیدمثل جنسی دو میلیارد سال پیش برای تقویت تنوع ژنتیکی تکامل یافت؛ با این حال، اگر ژنهای مشابه والدین بهطور مداوم وارد خزانه ژنتیکی شوند، این تنوع کاهش مییابد. طبیعت با حذف افراد کهنسال، از این تکرار جلوگیری کرده و تنوع را افزایش میدهد. به عبارت دیگر، افراد یک گونه باید پیر شوند و بمیرند تا آن گونه شانس بقا پیدا کند.
اما پیری در دنیای امروز ما در حال تبدیل شدن به امری غیرضروری است. انسانها با وجود خانههای امن، پیشرفتهای پزشکی و مشاغل کمخطر، وضعیت بسیار متفاوتی نسبت به گونههایی نظیر خرچنگ نعلاسبی (که در برابر آزمون زمان مقاومت کرده است) دارند. اگر مادربزرگ شما ۱۵۰ سال عمر کند، گونه انسان با خطر انقراض و فروپاشی مواجه نخواهد شد. اندروز معتقد است که انسانها در سازگاری با محیط بسیار قدرتمند عمل میکنند و اگر روند پیری را کاملا متوقف کنیم، میتوانیم بر مشکلاتی نظیر افزایش بیشازحد جمعیت نیز غلبه کنیم.
با این وجود، چالش دیگری نیز در میان است. اندروز میگوید:
بیماریهایی مانند سرطان، مشکلات قلبی و زوال عقل عمدتا پس از سنین باروری و بزرگ کردن فرزندان به سراغ ما میآیند؛ بنابراین تکامل هرگز در جهت ریشهکن کردن آنها حرکت نکرد، زیرا این بیماریها بهنوعی برای بقا و نوسازی گونه انسان مفید بودند.
هدف اصلی اندروز از ساخت قرصهای ضدپیری، متوقف کردن رنجی است که با بیماریهای مرتبط با کهولت سن همراه است؛ بیماریهایی که فهرست آن از سرطان و زوال عقل، تا سیروز کبدی، نارسایی مزمن کلیوی، دیستروفی عضلانی و تحلیلرفتگی شبکیه چشم را در بر میگیرد. او ادعا میکند که اگر تلومرها کوتاه نشوند، هیچیک از این بیماریها رخ نخواهند داد. علت اصلی این امراض، فرسودگی و استهلاک سلولهاست که معمولا به دلیل ژنتیک ضعیف یا سبک زندگی ناسالم (که منجر به تقسیم سلولی پرسرعت میشود) رخ میدهد.
با بازگشت به استعاره شهربازی، این عوامل باعث میشوند بلیتهای افراد بهسرعت تمام شود؛ اما اگر دانشمندان موفق شوند تلومرها را در تمام سلولها بهطور مصنوعی طولانیتر کنند، انگار بلیتهای نامحدودی دریافت کردهاید. اندروز توضیح میدهد:
تا زمانی که این بلیتها شارژ شوند، شما میتوانید برای همیشه در این شهربازی سواری کنید.
او ادعا میکند بهمحض اینکه شاهد ریشهکن شدن این بیماریها باشیم، دیگر هرگز نخواهیم خواست به سبک زندگی قبلی برگردیم. به همین دلیل است که او در جایگاه بنیانگذار و مدیرعامل شرکت بیوتکنولوژی Sierra Sciences در نوادا، قصد دارد قرص درمان پیری را برای عموم مردم به بازار عرضه کند.
وی میافزاید:
رؤیای من این است که مردم فقط هر ۱۰ سال یکبار این قرص را مصرف کنند؛ قرصی که ما را از هر نظر جوانتر خواهد کرد و باعث میشود از نظر ظاهر، احساس و رفتار، دوباره به یک فرد ۲۵ ساله تبدیل شویم.
ازآنجاکه معکوس کردن پیری با معکوس کردن روند رشد بدن متفاوت است، این قرص افراد را به نوزاد تبدیل نمیکند. اندروز توضیح میدهد که پایینترین سنی که فرد میتواند از نظر بیولوژیکی به آن بازگردد ۲۵ سالگی است؛ زیرا در آن زمان است که روند رشد انسان اساسا متوقف میشود. بنابراین اگر یک فرد ۴۵ ساله این قرص را مصرف کند، از نظر بیولوژیکی ۳۵ ساله خواهد شد و با مصرف مجدد آن در ده سال بعد، به ۲۵ سالگی بازمیگردد. این عدد به سن بیولوژیکی فرد اشاره دارد (میزان سلامت و عملکرد بدن در سطح سلولی و مولکولی)، نه سن تقویمی او.
با این حال، سایر دانشمندان با تردید و احتیاط بیشتری به ارتباط تلومرها و پیری نگاه میکنند. یکی از دلایل این بدبینی آن است که ارتباط بین طول تلومر، تولید تلومراز و پیری در میان گونههای مختلف جانوری یکسان نیست. در مطالعهای در سال ۲۰۱۸، محققان دریافتند که تلومر نوعی خفاش با طولعمر بالا، با افزایش سن اصلا کوتاه نمیشود، درحالیکه آنها هیچ تلومرازی تولید نمیکنند. به همین ترتیب، توتیای دریایی قرمز دارای تلومرهایی است که با افزایش سن طولانیتر هم میشوند و این جانور میتواند تا ۲۰۰ سال عمر کند.
نگرانی بزرگتر محققان، خطر ابتلا به سرطان در صورت طولانیتر کردن تلومرهاست. بهعنوان مثال، مطالعهای در سال ۲۰۱۷ نشان داد که تلومرهای طولانیتر، خطر ابتلا به برخی سرطانها نظیر سرطان مغز، تخمدان، مثانه، ریه، بیضه، آندومتر و ملانوما را افزایش میدهند.
با این وجود، لیز پریش (مدیرعامل شرکت بیوتکنولوژی BioViva USA که روی ژندرمانیهای ضدپیری متمرکز است) که سابقه همکاری حرفهای با اندروز را دارد، معتقد است او قادر به ساخت این قرص خواهد بود. پریش میگوید:
پیری بیولوژیکی یک بیماری و یک آسیبشناسی کامل است که در همه انسانها تقریبا به یک شکل عمل میکند. این همان فرایند بنیادینی است که تمام بیماریهای مرگبار دوران کهولت را تغذیه و تشدید میکند. هرچند برای درمان کامل پیری باید کارهای بیشتری انجام شود، اما قرص اندروز میتواند بزرگترین گلوگاه و مانع رسیدن به یک طولعمر سالم را برطرف کند.
اندروز ادعا میکند که در حال حاضر ترکیب لازم برای قرص خود را در اختیار دارد. قویترین مولکولی که او پیدا کرده، حدود ۱۶ درصد از آنزیم تلومراز موردنیاز را تولید میکند؛ اما بزرگترین مانع او، یافتن بودجه برای رساندن این رقم به ۱۰۰ درصد، ساخت قرص و عرضه آن به بازار است. او میگوید:
انجام این تحقیقات ماهانه ۲ میلیون دلار برای ما هزینه دارد و ما هیچگاه چنین بودجهای در اختیار نداشتهایم.
اندروز معتقد است اگر همین فردا یک سرمایهگذار قدرتمند پیدا میکرد، میتوانست این قرص را در عرض یک تا سه سال آینده به مرحله عرضه برساند. او در نهایت تأکید میکند که این کار را برای منافع شخصی یا ثروتاندوزی انجام نمیدهد؛ استدلال او بسیار ساده است:
من فقط میخواهم دنیا را شاد و سالم ببینم.
منبع: دیجینوی
