امید تازه درمان سرطان مغز؛ واکسن کرونا میتواند چارهساز شود؟
شواهد تازه نشان میدهد واکسن COVID-19 ممکن است به افزایش طول عمر برخی بیماران مبتلا به سرطان مغز کمک کند. پژوهش جدید به یافتههای قبلی درباره توانایی واکسنهای mRNA در بهبود بقای بیماران سرطانی اضافه شده است.
بر اساس مطالعهای که در medRxiv منتشر شده، بیمارانی که در فاصله ۱۰۰ روز پیش از نمونهبرداری یا جراحی تومور واکسن کووید ۱۹ دریافت کرده بودند، تقریباً دو برابر بیشتر از بیمارانی که واکسن نزده بودند زنده ماندند. این ارتباط تنها درباره واکسنهای COVID-۱۹ مشاهده شد و واکسنهای دیگری که پژوهشگران بررسی کردند چنین اثری نشان ندادند.
جیمز مارکرت، جراح مغز و اعصاب دانشگاه آلاباما در بیرمنگام، گفت این یافته میتواند نشان دهد واکسن COVID-۱۹ به شکلی توانایی سیستم ایمنی برای مقابله با سرطان را فعال میکند. با این حال، او تأکید کرد پژوهش تیمش هنوز یک مطالعه مقدماتی و داورینشده است و فقط ارتباط میان واکسیناسیون و طول عمر را نشان میدهد، نه رابطه علت و معلولی را.
شواهد درباره احتمال اثر ضدسرطانی واکسنهای mRNA در حال افزایش است. الیاس سایور، متخصص سرطان کودکان در دانشکده پزشکی دانشگاه فلوریدا در گینزویل که در این تحقیق مشارکت نداشته، میگوید مطالعات قبلی نیز نشانههایی در همین زمینه ارائه کردهاند.
سال گذشته، تیم سایور ارتباط میان واکسیناسیون با واکسنهای mRNA و افزایش طول عمر بیماران مبتلا به انواع دیگری از سرطان را گزارش کرد. بیماران مبتلا به سرطان ریه یا ملانوما که چند ماه پیش از دریافت ایمنیدرمانی واکسن زده بودند، تقریباً دو برابر بیشتر از بیماران واکسینهنشده زنده ماندند. سایور درباره پژوهش جدید گفت: فکر میکنم این یافته بسیار جالب و بسیار مهم است.
تیم مارکرت اطلاعات ۱۸۷ بیمار مبتلا به گلیوبلاستوما را بررسی کرد؛ نوعی سرطان تهاجمی مغز که درمان قطعی ندارد. همه این بیماران بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ تحت نمونهبرداری یا جراحی برای برداشتن تومور مغزی قرار گرفته بودند. نیمی از بیمارانی که پیش از جراحی واکسن دریافت کرده بودند، ۷۴۳ روز یا بیشتر زنده ماندند، در حالی که میانه بقای بیماران واکسینهنشده تنها ۳۴۹ روز بود. برای مبتلایان به گلیوبلاستوما که گزینههای درمانی محدودی دارند، این تفاوت به معنای حدود یک سال زندگی بیشتر است.
پژوهشگران تلاش کردند عواملی مانند شدت عفونتهای COVID-۱۹ و احتمال برخورداری افراد واکسینهشده از مراقبتهای پزشکی بهتر را در تحلیل خود کنترل کنند. با این حال، به گفته مارکرت، در نظر گرفتن تمام عوامل احتمالی امکانپذیر نیست و هنوز مشخص نشده دقیقاً چه سازوکاری پشت این ارتباط قرار دارد.
احتمال تحریک سیستم ایمنی علیه سرطان
یکی از احتمالات این است که واکسنهای COVID-۱۹ سیستم ایمنی را برای حمله به سلولهای سرطانی فعال کنند. مطالعات قبلی نیز نشانههایی ارائه کردهاند که واکسنهای مبتنی بر mRNA میتوانند چنین واکنش ایمنی ایجاد کنند. در مطالعات مارکرت و سایور، واکسنهای غیر mRNA مانند واکسن آنفلوآنزا و ذاتالریه نیز چنین افزایش بقایی را در بیماران سرطانی ایجاد نکردند.
در مورد گلیوبلاستوما، پژوهشگران احتمال میدهند خود جراحی در ایجاد این واکنش ایمنی نقش داشته باشد. پیش از جراحی، تومور درون مغز پنهان است؛ اما بریدن تومور ممکن است بخشهایی از پروتئینهای سرطانی را وارد جریان خون کند و آنها را در معرض سیستم ایمنی قرار دهد؛ سیستمی که در اثر واکسن فعالتر شده است.
تیم تحقیقاتی قصد دارد مشخص کند واکسن صرفاً مانند یک زنگ هشدار، سیستم دفاعی بدن را بهطور کلی بیدار میکند یا اینکه مانند یک معلم، سلولهای ایمنی را برای شناسایی اختصاصی گلیوبلاستوما آموزش میدهد. دادههای مقدماتی احتمال دوم را مطرح میکنند. واکسنهای mRNA مربوط به COVID-۱۹ سیستم ایمنی را برای شناسایی بخشی از پروتئین ویروس کرونا آموزش میدهند و تیم مارکرت مولکولی را روی سلولهای گلیوبلاستوما پیدا کرده که شکل مشابهی دارد. بنابراین ممکن است آموزش سیستم ایمنی برای تشخیص ویروس کرونا، به شناسایی سلولهای سرطان مغز نیز کمک کند.
مارکرت و همکارانش اکنون در حال بررسی این یافتهها روی گروه دیگری از بیماران هستند تا ببینند نتیجه مشابهی به دست میآید یا خیر. در صورت تأیید نتایج، او علاقهمند است یک کارآزمایی بالینی انجام دهد که تأثیر مستقیم واکسن COVID–19 بر بیماران مبتلا به سرطان مغز را بررسی کند.
سایور و همکارانش نیز کارآزمایی دیگری را آغاز کردهاند تا مشخص کنند آیا واکسن mRNA مربوط به کووید ۱۹ میتواند مزایای ایمنیدرمانی را در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته سلولهای غیرکوچک ریه افزایش دهد یا نه. سایور گفت اگر یک کارآزمایی بالینی بزرگ و تصادفیسازیشده در آینده نشان دهد واکسنی در دسترس و مقرونبهصرفه مانند واکسن COVID-۱۹ میتواند طول عمر بیماران سرطانی را افزایش دهد، چنین نتیجهای بسیار تحولآفرین خواهد بود.
با این حال، در شرایط فعلی دانشمندان نمیتوانند تأیید کنند که واکسن واقعاً باعث افزایش طول عمر بیماران سرطانی میشود. سیواکریشنا اوپالاپاتی، پژوهشگر سرطان که با مارکرت همکاری میکند، نیز تأکید دارد هیچکس توصیه نمیکند بیماران سرطانی جراحی یا درمانهای دیگر خود را برای دریافت واکسن به تعویق بیندازند. مارکرت درباره گلیوبلاستوما گفت هر سرنخ تازهای ارزشمند است.
منبع: دیجینوی
